Η ανάπτυξη ενός βιντεοπαιχνιδιού είναι μια πολύπλοκη, δαπανηρή και μακροχρόνια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει από 6 μήνες μέχρι και πάνω από δυο χρόνια. Περνάει πολλές φάσεις, από την σύλληψη μέχρι την έκδοση του τελικού προϊόντος, με κάθε φάση να έχει τις δικές τις απαιτήσεις και ιδιαιτερότητες.

Η σύλληψη της ιδέας

Σε μια ομάδα ανάπτυξης ενός παιχνιδιού ο δημιουργικός οίστρος δεν σταματά ποτέ. Ακόμα και πριν την περάτωση και την έκδοση του τρέχοντος παιχνιδιού, πολλές ιδέες κυκλοφορούν για το επόμενο. Μια ιδέα για παιχνίδι μπορεί να είναι πρωτότυπη, να βασίζεται σε προηγούμενο παιχνίδι της εταιρίας ή ακόμα και σε χαρακτήρες και ιστορία μιας ταινίας. Οι ιδέες με την μεγαλύτερη απήχηση τυγχάνουν ιδιαίτερης μεταχείρισης. Κάθε μια τους την αναλαμβάνει μια μικρή ομάδα των 2-3 ατόμων, συνήθως αποτελούμενη από ένα προγραμματιστή και ένα σχεδιαστή.  Σκοπός της μικρής αυτής ομάδας είναι μια πρώτη υλοποίηση της ιδέας και η αξιολόγηση του κατά πόσον είναι εφικτή. Κατά την φάση αυτή της ανάπτυξης παράγεται ένα πρώτο έγγραφο σχεδίου του παιχνιδιού.

Το σχέδιο αυτό περιγράφει εκτός από την κεντρική ιδέα του παιχνιδιού, το είδος στο οποίο θα ανήκει (παράδειγμα, βολών, πλατφόρμας, αθλητικό), τι το καινούργιο εισάγει στο χώρο και πως θα σταθεί έναντι στον ανταγωνισμό, το κοινό στο οποίο απευθύνεται και την πλατφόρμα για την οποία θα αναπτυχθεί. Εκτιμήσεις για το κόστος ανάπτυξης και το ρίσκο του όλου έργου καταγράφονται. Επίσης, κατά τη φάση αυτή δημιουργούνται και τα πρώτα καλλιτεχνικά σχέδια, συνήθως σε χαρτί, που δίνουν το οπτικό στυλ και ύφος του παιχνιδιού. Το υλικό που παράγεται στο στάδιο αυτό, η πρόταση παιχνιδιού (game proposal), θα χρησιμοποιηθεί για να παρουσιαστεί το παιχνίδι σε υποψήφιους χρηματοδότες και για την διεκδίκηση και εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων.

Αν η πρόταση είναι αρκετά δυνατή, το παιχνίδι μπορεί να λάβει έγκριση από τον χρηματοδότη (συνήθως εκδότη) για περεταίρω ανάπτυξη και την επόμενη φάση του pre-production.

Pre-production

Ο ρόλος του σταδίου του pre-production είναι διπλός. Κατά τη φάση αυτή αναπτύσσεται ένα συνολικό και λεπτομερές σχέδιο ανάπτυξης του παιχνιδιού, το οποίο θα αποτελέσει οδηγό και αναφορά για τη μετέπειτα υλοποίηση του. Ο οδηγός αυτός περιλαμβάνει το τι θα συμβαίνει στο παιχνίδι (gameplay), όπως και περιγραφή του περιεχομένου και του οπτικού στυλ του. Τεχνικές λεπτομέρειες υλοποίησης καταγράφονται, καθώς και οι προτεινόμενες διαδικασίες για την υλοποίηση του παιχνιδιού από τα σχέδια του καλλιτέχνη στον υπολογιστή. Οι απαιτήσεις σε ανθρώπινο δυναμικό και σε τεχνικό εξοπλισμό υπολογίζονται και ένας προγραμματισμός του έργου με ημερομηνίες και παραδοτέα (milestones) συντάσσεται. Το σχέδιο του παιχνιδιού (game design document) θα καθορίσει τις μετέπειτα απαιτήσεις και το τι θα υλοποιηθεί στο παιχνίδι.

Το δεύτερο προϊόν του σταδίου αυτού είναι ένα πρωτότυπο (prototype) του παιχνιδιού. Η πρώιμη αυτή έκδοση θα επιδείξει σε αλληλεπιδραστική μορφή όλα τα στοιχεία του παιχνιδιού που το κάνουν ενδιαφέρον και ψυχαγωγικό, όλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και ότι θα το κάνει να διαφέρει και να ξεχωρίσει από τον ανταγωνισμό. Επίσης πρέπει άμεσα και γρήγορα να μεταφέρει την κεντρική ιδέα του παιχνιδιού.

Η δημιουργία του σχεδίου μαζί με το πρωτότυπο του παιχνιδιού είναι ίσως η σημαντικότερη φάση του κύκλου ανάπτυξης ενός παιχνιδιού και θα καθορίσει αν θα συνεχιστεί η ανάπτυξη ή όχι. Παλιότερα μια απλή πρόταση παιχνιδιού ήταν αρκετή για να κεντρίσει το ενδιαφέρον ενός εκδότη, ο οποίος στην συνέχεια χρηματοδοτούσε το στάδιο του pre-production, πριν δεσμευτεί για την συνολική χρηματοδότηση του παιχνιδιού. Όμως τα τελευταία χρόνια και λόγω του εντονότατου συναγωνισμού που υπάρχει μεταξύ των ανεξάρτητων εταιριών ανάπτυξης, συνηθίζεται οι εταιρίες να αναπτύσσουν απευθείας το πρωτότυπο με δικά τους έξοδα και να προσπαθούν να εξασφαλίσουν το ενδιαφέρον και χρηματοδότηση από τους εκδότες με βάση αυτό και όχι με την απλή πρόταση παιχνιδιού.

Παραγωγή παιχνιδιού (production)

Από τη στιγμή που έχει εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση από τον εκδότη (ή η έγκριση για την κατασκευή του παιχνιδιού αν η ομάδα ανάπτυξης ανήκει σε εκδότη), αρχίζει η μακροσκελής φάση της ανάπτυξης του παιχνιδιού που μπορεί να κρατήσει από 6 μήνες μέχρι και πλέον των 2 χρόνων. Μια μεγάλη παραγωγή, όπως τα Halo 3 και Grand Theft Auto IV, μπορεί να απαιτήσει 2 και παραπάνω χρόνια για την ανάπτυξη, μικρότερα παιχνίδια όμως, όπως τα περιστασιακά, μπορεί να χρειαστούν και λιγότερο από 6 μήνες για την ανάπτυξη τους.

Η ομάδα ανάπτυξης του παιχνιδιού μεγαλώνει κατά πολύ σε αυτό το στάδιο και συνεχίζει να μεγαλώνει μέχρι και τις τελικές φάσεις της ανάπτυξης. Εξειδικευμένες υπό-ομάδες δημιουργούνται, οι οποίες θα αναλάβουν το προγραμματισμό, τη δημιουργία του περιεχομένου και το σχεδιασμό του παιχνιδιού. Το στάδιο αυτό του κύκλου ζωής ενός βιντεοπαιχνιδιού είναι και το δυσκολότερο. Απαιτεί πολύ καλή οργάνωση και ικανή διοίκηση για την αποτελεσματική και εντός προθεσμιών ολοκλήρωση του παιχνιδιού. Το διάστημα ανάπτυξης ενός παιχνιδιού είναι τυπικά μεγάλο και συχνά παρατηρείται απόκλιση από τους αρχικούς στόχους και όραμα, αλλαγές μέσα στην ομάδα με πρόσληψη νέων μελών και αποχώρηση άλλων, αλλά και ευρύτερες αλλαγές όπως αλλαγή πλατφόρμας παιχνιδιού, ή ακόμα εξαγορά της εταιρείας ανάπτυξης από κάποια άλλη.

Insider’s Story

Το Perfect Dark Zero της Rare, η συνέχεια του πολύ πετυχημένου Perfect Dark της ίδιας εταιρίας, είχε αρχικά προγραμματιστεί για το GameCube της Nintendo. Με την εξαγορά της εταιρίας από την Microsoft Game Studios, αποχώρησαν πολλά από τα μέλη της ομάδας και παράλληλα άλλαξε η πλατφόρμα του παιχνιδιού σε Xbox. Με την επικείμενη έκδοση του Xbox360 η MGS αποφάσισε το παιχνίδι να εκδοθεί σε αυτή την πλατφόρμα όπου και τελικά έγινε το 2005. Οι συνεχείς αυτές αλλαγές έκαναν την ήδη δύσκολη ανάπτυξη ενός μεγάλου τίτλου σαν και αυτού ακόμα δυσκολότερη και επέκτειναν κατά πολύ την περίοδο ανάπτυξης του.

Για την εξασφάλιση της προόδου του παιχνιδιού, οι εκδότες από τη μεριά τους επιβάλλουν την έννοια του παραδοτέου (milestone). Τα παραδοτέα είναι ένα χρονοδιάγραμμα, το οποίο καθορίζει τι θα έχει ολοκληρωθεί στο παιχνίδι και μέχρι ποια ημερομηνία. Για παράδειγμα, μπορεί να συμφωνηθεί ότι μετά 4 μήνες ανάπτυξης, θα έχουν ολοκληρωθεί όλοι οι χαρακτήρες του παιχνιδιού ή ότι μετά 6 μήνες θα υπάρχει δυνατότητα για παιχνίδι μέσω διαδικτύου. Τις περισσότερες φορές ο εκδότης πληρώνει την εταιρία ανάπτυξης με βάση την πρόοδο που έχει αναφορικά με τα παραδοτέα, γεγονός που εξαναγκάζει την εταιρία να κάνει ό,τι είναι δυνατό για να τηρήσει τις ημερομηνίες παράδοσης.

Στο τέλος της κύριας περιόδου ανάπτυξης του παιχνιδιού, είτε εντός είτε εκτός των προθεσμιών, η ομάδα θα είναι πλέον έτοιμη να επιδείξει το παιχνίδι και εκτός ομάδας, με την πρώτη έκδοση του (Alpha).