Να και μια κατηγορία παιχνιδιών, που κάθε δευτερόλεπτο ο παίκτης φαντασιώνεται ένα πληκτρολόγιο και ένα mouse. Παραμένει ακόμα και σήμερα υποκειμενικό το κατά πόσο συνηθίζεται το χειριστήριο σε ένα, φερειπείν, παιχνίδι βολών πρώτου προσώπου. Παραμένει όμως αντικειμενικό μέγεθος, η δυσκολία του να πραγματοποιεί κανείς δεκάδες κινήσεις διαχείρισης σε ένα παιχνίδι όπως το Tropico 4. Λίγα χρόνια πριν, με το είδος των City Builders να περνάει το στάδιο της ακμής του (SimCity, Caesar, Zeus κλπ ), θα μπορούσαμε πολύ πιο εύκολα να εξηγήσουμε περί τίνος πρόκειται, αλλά τώρα, με λίγα μόνο παιχνίδια να κάνουν καλά αυτό που ανέδειξε το είδος, θα δυσκολευτούμε να αιτιολογήσουμε γιατί το Trpopico 4 παραμένει ένα εθιστικό παιχνίδι, που επιτυγχάνει σε ικανοποιητικό βαθμό τους στόχους του στο PC (και λίγο λιγότερο στο Xbox 360).

Αρχικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το Tropico 3 είναι πολύ πρόσφατο, και έτσι μοιραία θα αναζητήσουμε βελτιώσεις του 4 σε σχέση με τον προκάτοχό του. Στο Tropico 4, λοιπόν, ο παίκτης καλείται να αναπτύξει την πόλη των ονείρων του σε έναν τροπικό παράδεισο, ο οποίος όμως δεν είναι απαλλαγμένος από τα προβλήματα που μαστίζουν τους πραγματικούς τροπικούς «παραδείσους» -κατά κύριο λόγο της Καραϊβικής. Στο ρόλο, λοιπόν, ενός δημοκρατικά εκλεγμένου κυβερνήτη ή ενός αδυσώπητου δικτάτορα, ο παίκτης καλείται να αναπτύξει γύρω από δύο-τρία αρχικά κεντρικά κτίσματα μία ολόκληρη πόλη, ακροβατώντας συνεχώς σε ένα τεντωμένο σκοινί δεκάδων παραγόντων, που κάθε στιγμή επηρεάζουν τη στρατηγική και τη φιλοσοφία του.

Εμπρός στο δρόμο που χάραξε ο Φιντέλ

Ξεκινώντας με περιορισμένους πόρους, ο παίκτης πρέπει ουσιαστικά να μεριμνήσει για όλα όσα θα μεριμνούσε και ένας πραγματικός ηγέτης. Για τη στέγαση των κατοίκων του νησιού, για τη σίτισή τους, την εύρεση εργασίας και την ανάπτυξη οικονομικών δομών, που θα οδηγήσουν σε περαιτέρω ανάπτυξη και ευμάρεια. Παράλληλα, θα τον απασχολούν όλοι οι παράγοντες που καθορίζουν την ποιότητα ζωής σε ένα κράτος-πόλη. Η υγεία, το επίπεδο της δημόσιας εκπαίδευσης, η ψυχαγωγία και η διασκέδαση, η διαχείριση προβλημάτων όπως η εγκληματικότητα, η ρύπανση του περιβάλλοντος κλπ.

‘Όσο και αν φαντάζει δυσνόητο στον μη εξοικειωμένο παίκτη, όλοι αυτοί οι παράγοντες -και ακόμα περισσότεροι- λαμβάνονται υπόψη στο Tropico 4 και εναρμονίζονται με το gameplay με αξιοθαύμαστο τρόπο. Όλα μα όλα στο Tropico 4 είναι μία αλυσίδα. Ο λαός χρειάζεται τροφή. Ο παίκτης δημιουργεί φάρμες με καλαμπόκι για να θρέψει τους πολίτες. Παράλληλα χρειάζεται και σπίτια, γιατί οι καλύβες (σχεδόν φαβέλες) είναι ανθυγιεινές, ρυπαίνουν και πλήττουν την αισθητική του νησιού.

Ναι, αλλά για να οικοδομηθούν τα πρώτα σπίτια και για να συντηρηθούν, απαιτούνται επιπλέον οικονομικοί πόροι. Με δεδομένο ότι ο δανεισμός είναι περιορισμένος, πρέπει να αναπτυχθούν οι πρώτες υλικοτεχνικές υποδομές για την πραγματοποίηση εξαγωγών. Αν και το νησί είναι πλούσιο σε μεταλλεύματα και μπορεί να αναπτύξει βιομηχανία, στα πρώτα βήματα δεν υπάρχουν πολλά χρήματα, οπότε θα πρέπει να βρεθούν εξαγώγιμα αγαθά που δεν κοστίζουν. Οι φυτείες καπνού είναι μία καλή λύση, αλλά όχι μακροπρόθεσμη, αφού οικονομικά δεν αντέχουν να συνεχίσουν να συντηρούν το νησί.

Προς το παρόν, όμως, απαιτούν μόνο μία εύφορη έκταση και εργατικό δυναμικό χαμηλής εκπαίδευσης. Εν τω μεταξύ, όταν έρθει η ώρα να δημιουργηθεί βιομηχανία και πιο περίπλοκες παραγωγικές διαδικασίες, θα χρειαστεί προσωπικό ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. Και ναι μεν η πρόσληψη ξένου εξειδικευμένου προσωπικού είναι μία λύση, αλλά κοστίζει δυσανάλογα με τις δυνατότητες και δε μπορεί να αποτελεί λύση ες αεί.

Οπότε θα πρέπει να δημιουργηθούν και εκπαιδευτικές δομές (σχολείο, γυμνάσιο, πανεπιστήμιο) για να τροφοδοτηθεί αργότερα η αγορά. Και κάποια στιγμή πρέπει να αξιοποιηθεί και ο τουρισμός. Αυτό το ατέλειωτο γαϊτανάκι είναι αδρά και μόνο η αρχή κάθε επιπέδου από τα είκοσι που παρέχει το παιχνίδι. Κάθε πίστα ξεκινά περίπου με αυτό το σκεπτικό και αυτή τη δομή, και κάθε φορά αρχίζει και ξετυλίγει κάτι διαφορετικό που ποικίλει ανάλογα με τους στόχους που τίθενται εξ αρχής και τις συνθήκες που επικρατούν. Άλλες φορές επιδιώκεται η οικονομική ανάπτυξη, άλλες φορές η εγκαθίδρυση βαριάς βιομηχανίας, άλλες φορές η ικανοποίηση των εξωτερικών φίλων και άλλες η ικανοποίηση των εσωτερικών πολιτικών παρατάξεων.

Σύντροφε Ορτέγκα, τι θα έλεγες για μία καταπληκτική συμφωνία;

Όπως σε κάθε τέτοιο παιχνίδι όλες οι κινήσεις απαιτούν συνέχεια στο σχεδιασμό και στη δράση. Για να γίνει κάτι, πρέπει πρώτα να έχει γίνει κάτι άλλο, και ούτω καθεξής. Ελάχιστα είναι τα μέσα που παρέχει το παιχνίδι ώστε ο παίκτης να αντιπαρέλθει αυτόματα κάποιες δύσκολες καταστάσεις. Δηλαδή, όσο χρονοβόρο και αν είναι, το παιχνίδι δε μας επιτρέπει να κλέψουμε.

Προκειμένου να διορθωθεί ένα λάθος, θα πρέπει ο παίκτης να πασχίσει και να κοπιάσει πραγματικά. Και πολλές φορές άδικα, γιατί το λάθος θα έχει αποδειχτεί μοιραίο. Το Tropico 4 εμπλουτίζεται από διάφορα στοιχεία που έχουν βελτιωθεί κατά πολύ σε σχέση με τον προκάτοχό του. Κατά κύριο λόγο μιλάμε για τον τομέα της πολιτικής και της διπλωματίας. Στρατηγικής σημασίας στο παιχνίδι είναι το πώς διατηρούνται ευχαριστημένοι εσωτερικοί και εξωτερικοί φίλοι. Σκωπτικά και ειρωνικά, το παιχνίδι έχει θέσει πραγματικές εξωτερικές δυνάμεις να επηρεάζουν τα τεκταινόμενα στο νησί.

Αμερικανοί, Ρώσοι, Ευρωπαίοι, Κινέζοι και Άραβες εποφθαλμιούν για τους δικούς τους λόγους τις πλουτοπαραγωγικές πηγές του νησιού και ο ηγέτης θα πρέπει να αποφασίσει κάθε φορά (είτε μέσα από προσεκτικά ειλλημένες αποφάσεις είτε από αποφάσεις της στιγμής σε έκτακτα γεγονότα) ποιο μέρος θα πάρει και σε ποιον εξωτερικό σύμμαχο θα πρόσκειται, με κίνδυνο πάντα ο αντίπαλος να προχωρήσει μέχρι και σε εισβολή. Κατ’ αναλογία, στο εσωτερικό του νησιού, οι οκτώ πολιτικές παρατάξεις αποζητούν ικανοποίηση των αιτημάτων τους, που συχνά είναι αλληλοσυγκρουόμενα.

Για να ικανοποιηθεί ο ένας δηλαδή, θα πρέπει να δυσαρεστηθεί ο άλλος. Υπάρχει όμως και η μέση οδός, όπου με προσεκτικές κινήσεις όλοι μπορούν να καταλήξουν ευχαριστημένοι. Το πολύ ευχάριστο είναι ότι κατά τη διαδικασία της λήψης αποφάσεων, ο παίκτης έρχεται αντιμέτωπος με σχεδόν πραγματικές καταστάσεις, που προσομοιώνουν κατά πολύ τη θέση στην οποία μπορεί να βρίσκεται ένας πολιτικός και κυβερνήτης. Προβλήματα προβάλλουν από παντού και η επίλυση δεν είναι πάντα εύκολη. Και πάνω απ’ όλα, μπορεί μία φυσική καταστροφή ή ένας απροσδόκητος παράγοντας να ανατρέψει την κατάσταση.

Ευτυχώς εδώ το παιχνίδι δεν είναι άδικο και η επίπτωση τέτοιων παραγόντων έχει περιοριστεί σε σχέση με του 3, που συχνά διέλυε το gameplay. Αυτό που σίγουρα, όμως, έχει βελτιωθεί είναι ο ρυθμός των αποστολών και ο τρόπος με τον οποίο ο παίκτης διατηρείται σε εγρήγορση. Στο Tropico 3 πολύ συχνά υπήρχε το αίσθημα ότι το παιχνίδι εγκατέλειψε τον παίκτη, και αυτός σε έναν κυκεώνα αποφάσεων και δεκάδων μικροισορροπιών, δεν ήξερει τι στόχο έχει και τι καλούτανι να κάνει. Στο Tropico 4 (που και πάλι συχνά μπορεί να είναι αποπροσανατολιστικό και αφιλόξενο) υπάρχει ο μηχανισμός των συνεχών ενημερώσεων και των δευτερευόντων μίνι αποστολών, που κεντράρουν τον παίκτη στο στόχο του. Σε πολύ λίγες περιπτώσεις είναι εκτός κλίματος και πάντα βέβαια υπάρχει και η λύση να εγκαταλειφθούν.